ชาวอำเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย สืบสานประเพณีเลี้ยงหอหลวง หอน้อย ปี 69
ผู้สื่อข่าวรายงาน ที่ศูนย์วัฒนธรรมบ้านเดิ่น บ้านเจ้าพ่อกวน อ.ด่านซ้าย จ.เลย มีการจัดงานบุญเลี้ยงหอหลวงและหอน้อย โดยมีเจ้าพ่อกวน (ดร.ถาวร เชื้อบุญมี) และเจ้าแม่นางเทียม (นางประกายมาศ เชื้อบุญมี) พร้อมด้วย พ่อแสน นางแต่ง ลูกผึ้ง ลูกเทียน และชาวบ้านที่ศรัทธาจากจังหวัดเลยและจังหวัดใกล้เคียง ร่วมประกอบพิธีกรรมล้นหลาม
ฮีตสิบสอง คลองสิบสี่ เป็นขนบธรรมเนียมประเพณีของชาวอีสานที่ปฏิบัติสืบต่อกันมาจนถึงปัจจุบัน เป็นวัฒนธรรมแสดงถึงความเป็นชาติเก่าแก่เจริญรุ่งเรืองมานาน เป็นเอกลักษณ์ของชาติและท้องถิ่น มีส่วนช่วยให้ชาติดำรงความเป็นชาติของตนสืบมา ฮีตสิบสอง มาจากคำสองคำ ฮีต คือ จารีต หมายถึง ความประพฤติ ธรรมเนียม ประเพณี ความประพฤติที่ดี สิบสอง หมายถึง สิบสองเดือน จึงหมายถึงประเพณีที่ประชาชนในภาคอีสานปฏิบัติกันมาในโอกาสต่าง ๆ ทั้งสิบสองเดือนของแต่ละปี เป็นการผสมผสานพิธีกรรมที่เกี่ยวกับเรื่องผีและพิธีกรรมทางการเกษตร เข้ากับพิธีกรรมทางพุทธศาสนา
งานบุญเลี้ยงหอหลวง เป็นประเพณีปฏิบัติสืบเนื่องกันมากว่า 450 ปี กำหนดในวันขึ้น 9 ค่ำ เดือน 7 ถ้าปีไหนตรงกับวันพุธ จะเลื่อนไปทำ ในวันขึ้น 10 ค่ำ แทน เนื่องด้วยวันพุธ เปรียบเสมือนวันของพระพุทธเจ้า เป็นวันบูชาพระพุทธคุณ พระธรรมคุณ และพระสังฆคุณ จะละเว้นการฆ่าสัตว์ตัดชีวิต สุราเมรัย และถือศีลเป็นสำคัญ ซึ่งปีนี้ตรงกับ วันที่ 24-26 พ.ค. 2569 โดยวันที่ 24 พ.ค. 69 เป็นวันรวม ชาวบ้านส่วนใหญ่จะทยอยเดินทางมาพร้อมสัมภาระ เสื้อผ้า นำ ข้าวสารเอามารวมกัน เพื่อหุงหาอาหารเลี้ยงดูกันจนกว่าจะเสร็จสิ้นพิธีรวม 3 วัน นอกจากนี้ต้องนำ ไก่ หมู ตัวตุ่น ไข่เป็ด ไข่ไก่ เหล้า มาเซ่นไหว้ เพื่อแก้บนตามที่มีใครบนไว้ตลอดปีที่ผ่านมา ใน 25 พ.ค. 69 อันเป็นวันแรกเริ่มพิธี ตั้งแต่เวลา 6 โมงเช้า ผู้คนที่มาร่วมงานต้องนุ่งขาวห่มขาวมารวมตัวกันที่บ้านเจ้าพ่อกวน โดยเจ้าพ่อกวน จะเดินนำ ไปประกอบพิธีกรรมกันที่หอหลวง ตามเส้นทางเดิมที่ใช้เดินมาแต่โบราณ จะมีพิธีฆ่าควาย เชิญวิญญาณเจ้าเมืองวัง เข้าทรงเจ้าพ่อกวน และทำ พิธีบูชาสักการะ ห้ามมิให้ส่งเสียง พูดคุยหรือออกนอกบริเวณจนกว่าจะเสร็จพิธี
ช่วงสุดท้ายของบุญเลี้ยงหอหลวง ฝ่ายซ้ายในร่างทรงของเจ้าแม่นางเทียม คือ เจ้าองค์ไท จิตวิญญาณเจ้านายฝ่ายขวาเป็นองค์สุดท้ายที่ทรงในร่างแม่นางเทียม และประกอบ พิธีเลียบไหเหล้า เสี่ยงทายเป็นพิธีสุดท้าย ซึ่งปีนี้. คำทำนายแห่งพิธีเลียบไหเหล้า ทำนายน้ำท่าฝนฟ้าอากาศ ผลคำทำนายของพิธีกรรมเลียบไหเหล้า ในพิธีเลี้ยงหอหลวง ปี 2569 ” เดือนแปด (ปีนี้เป็นปีอธิกมาส มีเดือนแปดสองหน) และเดือนเก้า แล้ง. เดือนสิบ น้ำพอประมาณ. เดือนสิบเอ็ด และเดือนสิบสอง น้ำมาก แต่ไม่ท่วมเหมือนปีก่อน” …
ส่วนใน วันที่ 26 พฤษภาคม 69 เป็นพิธีเลี้ยง “หอน้อย” หรือหอเจ้าแสนเมือง ตั้งอยู่ที่บ้านเดิ่น ริมน้ำหมัน ในเขตเทศบาลตำบลด่านซ้าย ห่างจากบ้านเจ้าพ่อกวน ประมาณ 500 เมตร เป็นสถานที่สิงสถิตดวงวิญญาณของเจ้าแสนเมือง เจ้านายฝ่ายขวา เจ้าเมืองรุ่นแรก ที่อพยพมาจากอาณาจักรล้านช้างมาปกครองเมืองด่านซ้าย พิธีกรรมคล้ายวันเลี้ยงหอหลวง เป็นพิธีถวายไก่ต้ม หมูต้ม ที่ชาวบ้านได้บนไว้ พร้อมจะนำด้ายสีขาวเข้าร่วมในพิธี นำกลับไปบ้านผูกข้อมือให้กับลูกหลานเพื่อเป็นสิริมงคลในชีวิต
หลังเสร็จพิธีเลี้ยงหอหลวง ในช่วงเย็นจะมีพิธีกรรมที่บ้านเจ้าพ่อกวน แจ้งแก่ดวงวิญญาณเจ้าเมืองว่า พิธีเลี้ยงหอในปีนี้ได้เสร็จลงแล้ว เป็นอันเสร็จพิธี
ความเชื่อ ความศรัทธา และยึดมั่น ในขนบธรรมเนียมประเพณี พิธีกรรมอันศักดิ์สิทธิ์ที่ปฏิบัติอย่างต่อเนื่องกันมากว่า 450 ปี ที่ยังคงอยู่ในจิตใจของชาวอำเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย บน “ดินแดนแห่งสัจจะและไมตรี”.
ดำรงค์ รักษ์จรรยาวงศ์ / ขตว.เลย
คลิป, ชาวบ้าน
