พิธีบวงสรวงรำลึกพระแก้วอาสาเจ้าเมืองด่านซ้ายคนแรก
วันที่ 15 กันยายน 2569 เวลา 09.09 น. ที่อนุสาวรีย์พระแก้วอาสา เจ้าเมืองด่านซ้าย หน้าที่ว่าการอำเภอด่านซ้าย ต.ด่านซ้าย อ.ด่านซ้าย จ.เลย นายสุขสันต์ ไชบรส นายอำเภอด่านซ้าย พร้อมด้วย เจ้าพ่อกวน ดร.ถาวร เชื้อบุญมี แม่กวน เจ้าแม่นางเทียม นางประกายมาศ เชื้อบุญมี คณะพ่อแสน นางแต่ง ทายาทตระกูลต่างๆที่สืบเชื้อสายพระแก้วอาสา ข้าราชการ ครู นักเรียน และประชาชนชาวด่านซ้าย เข้าร่วมประกอบพิธีถวายเครื่องสักการะบวงสรวง รำลึกพระคุณในการสร้างบ้านแปลงเมืองด่านซ้ายให้ธำรงวัฒนาสถาพรตราบทุกวันนี้
เมื่อปี พ.ศ.2417 รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พวกฮ่อเข้ามาตีเมืองหลวงพระบาง รัชกาลที่ 5 ได้โปรดเกล้าฯ ให้เจ้าพระยาสุรศักดิ์มนตรีเป็นแม่ทัพใหญ่ไปปราบฮ่อ มีการระดมพลในเขตเมืองพิษณุโลก สวรรคโลก สุโขทัย และพิชัย เข้ามาสมทบ ทหารเมืองด่านซ้ายซึ่งขึ้นตรงต่อพิษณุโลกจึงถูกเกณฑ์เข้าสมทบกับกองทหาร โดยการนำของพระแก้วอาสา(ท้าวกองแสง) เมื่อพระแก้วอาสาเคลื่อนพลไปปราบฮ่อ ขณะกำลังจะขี่ช้าง ท่านให้ทหารนำหอกและง้าวเสียบหามตนเองขึ้นคอช้าง เพื่อแสดงความเป็นผู้อยู่ยงคงกระพันให้เห็นเพื่อสร้างขวัญกำลังให้แก่ทหารจนที่เป็นที่ร่ำลือมาก ภายหลังปราบฮ่อได้สำเร็จ รัชกาลที่ 5 โปรดเกล้าฯ พระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น พระแก้วอาสา
กระทั่งพระแก้วอาสา(ท้าวกองแสง) เป็นเจ้าเมืองด่านซ้ายเอาใจใส่ปกครองบ้านเมือง ทำนุบำรุงพุทธศาสนาในเขตปกครองให้เจริญรุ่งเรือง ได้พาชาวบ้านร่วมกันโบสถ์ เจดีย์ กุฏิ และกำแพง ตามวัดต่าง ๆ มากมาก เช่น วัดโพนชัยบ้านเดิ่น วัดศรีสะอาดบ้านหนามแท่ง วัดศรีภูมิบ้านนาหอ เป็นต้น เนื่องจากถูกกล่าวหาว่านำเงินหลวงไปส่งไม่ครบ ท่านจึงอพยพไปอยู่ที่เมืองแก่นท้าว ประเทศลาวจนถึงแก่อนิจกรรมที่นั่น
นายปิยณัฐ ศรีณรงฤทธิ์ วัย 61 ปี ซึ่ทายาทรุ่นที่ 5 คือ ปิยณัฐ ปัจจุบันทำหน้าที่เป็นผู้ดูแลพิพิธภัณธ์พระแก้วอาสาง บ้านนาหอ หมู่ 2 ต.นาหอ อ.ด่านซ้าย จ.เลย เปิดเผยว่า ท้าวกองแสงเกิดเมื่อปี 2385 ณ เมืองด่านซ้าย (บ้านนาหอ) ในรัชกาลที่ 4 เป็นบุตรคนที่ 5 ของพระมหาณรงค์ (ท้าวคำสม) กับนางคำ เพียงตาเรียนหนังสือที่วัดศรีภูมิและวัดโพนชัย ศึกษาการปกครองจากบิดา และฝึกฝนวิชาต่อสู้ คาถาอาคมจนมีความเชี่ยวชาญ รวมถึงมีความรู้ด้านการแพทย์แผนไทยโดยเฉพาะการต่อกระดูกครอบสมรสกับนางท้วม มีบุตรธิดารวม 4 คน ซึ่งต้นตระกูลสืบทอดมาเป็นสกุล สิงห์ประเสริฐ และ ศรีณรงค์ฤทธิ์ในปัจจุบัน
ดำรงค์ รักษ์จรรยาวงศ์ / จ.เลย
ในประเทศ
